โรคมะเร็งโพรงจมูกและมะเร็งโพรงไซนัส

โรคมะเร็งโพรงจมูกและมะเร็งโพรงไซนัส
โรคมะเร็งโพรงจมูกและมะเร็งโพรงไซนัส

 

โพรงไซนัส เป็นโพรงที่มีอยู่ในทุกส่วนของกระดูกบนใบหน้า โดยจะมีลักษณะเป็นโพรงอากาศ พบได้บริเวณโหนกแก้มทั้งสองข้าง หน้าผาก กระดูกด้านข้างโพรงจมูกทั้งซ้ายขวาและบริเวณกระดูกส่วนฐานของสมอง ซึ่งโพรงไซนัสที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ก็คือบริเวณโหนกแก้มทั้งซ้ายขวานั่นเอง

โดยเยื่อเมือกบุภายในโพรงไซนัสจะมีความสำคัญมาก กล่าวคือจะช่วยสร้างน้ำเมือกมาหล่อเลี้ยงและเสริมภูมิต้านทานให้กับจมูก อย่างไรก็ตาม ทุกเซลล์ของโพรงไซนัสสามารถที่จะเป็นโรคมะเร็งได้ทั้งหมด แต่ที่พบบ่อยที่สุด ก็คือเยื่อเมือกบุภายในนั่นเอง ที่สำคัญโพรงจมูกและโพรงไซนัส ถูกจัดเป็นเนื้อเยื่อในระบบศีรษะ ลำคอและหูคอจมูก โดยมีธรรมชาติของโรค ระยะ อาการและวิธีการตรวจรักษาเช่นเดียวกัน จึงถูกจัดให้เป็นมะเร็งในกลุ่มเดียวกัน

สาเหตุของโรคมะเร็งโพรงจมูกและมะเร็งโพรงไซนัส

สาเหตุที่แท้จริงของโรคยังไม่ทราบแน่ชัด แต่คาดว่าน่าจะเกิดจากหลายๆ ปัจจัยรวมกัน โดยมีปัจจัยเสี่ยงดังนี้สภาพแวดล้อมที่เป็นมลพิษ โดยส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่ผู้ป่วยอยู่อาศัยหรือทำงานในที่ที่มีฝุ่นละอองเป็นเวลานาน จึงทำให้เกิดอาการป่วยด้วยโรคมะเร็งโพรงจมูกหรือโพรงไซนัสในที่สุด โดยเฉพาะบรรดาช่างไม้หรือคนงานในเหมืองแร่บางชนิดจะมีความเสี่ยงมาก ความผิดปกติทางพันธุกรรมชนิดไม่ถ่ายทอด ซึ่งส่วนใหญ่จะเกิดจากความผิดปกติของเซลล์ที่ทำหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตหรือการตายของเซลล์

อย่างไรก็ตามโรคมะเร็งโพรงจมูกหรือมะเร็งโพรงไซนัส เป็นโรคที่พบได้ไม่บ่อยมากนัก ส่วนใหญ่มักจะพบได้มากในผู้ใหญ่ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไปและพบในผู้ชายมากกว่าผู้หญิงเป็นสองเท่า เนื่องจากมีปัจจัยเสี่ยงมากกว่า โดยโรคมะเร็งโพรงจมูกและโพรงไซนัสก็มีหลายชนิด แต่ที่พบได้มากที่สุดคือ ชนิดสความัส ซึ่งเป็นชนิดที่มีความรุนแรงในระดับปานกลาง และชนิดที่อาจพบได้อีก ก็คือ มะเร็งชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมา (adenocarcinoma)

สำหรับหน้าที่ของโพรงไซนัส จะช่วยให้เสียงมีความกังวานมากขึ้นและทำให้กะโหลกมีน้ำหนักเบา นอกจากนี้ก็มีเซลล์หลายชนิดที่ทำหน้าที่แตกต่างกันไปอีกด้วย เช่น เซลล์ต่อมน้ำลาย เซลล์ต่อมน้ำเหลืองและเยื่อเมือกบุภายในโพรงไซนัส เป็นต้น

อาการของโรคมะเร็ง

อาการที่แสดงออกมาของโรคมะเร็งโพรงจมูกหรือมะเร็งโพรงไซนัส ยังไม่มีอาการที่บ่งบอกได้แน่ชัด แต่จะมีอาการคล้ายกับโรคภูมิแพ้ทั่วไป ต้องอาศัยการสังเกตความผิดปกติด้วยตนเอง ซึ่งอาการที่พบได้บ่อย คือ

คัดจมูก และหายใจติดขัด น้ำมูกมีเลือดปนออกมา มีเลือดกำเดาไหลจากจมูกด้านใดด้านหนึ่ง หายใจมีกลิ่นเหม็น
พบก้อนเนื้อในโพรงจมูก โดยบางคนอาจมีอาการหน้าบวมอย่างเห็นได้ชัด คลำเจอต่อมน้ำเหลืองที่ลำคอโตผิดปกติ ซึ่งอาจพบเพียงข้างเดียวหรือทั้งสองข้างของลำคอ โดยอาการนี้จะพบเมื่อโรคมะเร็งได้ลุกลามไปมากแล้ว มีอาการอื่นๆ ที่คล้ายกับโรคภูมิแพ้

การวินิจฉัยและระยะอาการของโรค

การวินิจฉัยโรคมะเร็งโพรงจมูกและมะเร็งโพรงไซนัส แพทย์จะใช้วิธีการสอบถามประวัติอาการป่วย พร้อมด้วยการตรวจร่างกายและตรวจโพรงจมูก และเพื่อความมั่นใจมากขึ้น แพทย์จะตัดเอาชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อภายในโพรงจมูกไปตรวจทางพยาธิวิทยา ซึ่งจะทำให้ได้ผลตรวจที่มีความแม่นยำที่สุด

ระยะของโรคมะเร็งชนิดนี้ แบ่งอกเป็น 4 ระยะเช่นเดียวกับมะเร็งชนิดอื่นๆ ทั่วไป ได้แก่

ระยะที่ 1 เป็นระยะที่มะเร็งยังไม่ลุกลามไปสู่เนื้อเยื่อหรืออวัยวะข้างเคียง ซึ่งจะลุกลามอยู่เฉพาะในชั้นเนื้อเยื่อบุภายในโพรงจมูก โพรงไซนัสเท่านั้น

ระยะที่ 2 เป็นระยะที่มะเร็งได้ลุกลามเข้าไปสู่โพรงไซนัสหลายโพรงและอาจมีการลุกลามเข้าสู่กระดูกบ้างแล้ว

ระยะที่ 3 เป็นระยะที่มะเร็งลุกลามไปสู่อวัยวะข้างเคียงและต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอเพียงต่อมเดียว โดยจะพบว่าต่อมน้ำเหลืองยังโตไม่เกิน 3 เซนติเมตร

ระยะที่ 4 เป็นระยะที่มะเร็งได้ลุกลามไปสู่อวัยวะสำคัญๆ เช่น ต่อมน้ำเหลืองบริเวณลำคอมากกว่า 1 ต่อม ตาและสมอง ทำให้พบต่อมน้ำเหลือมีขนาดที่โตกว่า 6 เซนติเมตร และได้มีการแพร่กระจายไปสู่อวัยวะอื่นๆ ที่อยู่ไกลออกไปผ่านทางกระแสเลือดอีกด้วย

วิธีการรักษา

โดยหลักแล้วทางการแพทย์จะใช้วิธีการรักษาด้วยการผ่าตัด การทำเคมีบำบัดและการใช้รังสีรักษา โดยจะเลือกวิธีไหน แพทย์จะพิจารณาจากระยะ ความรุนแรงของโรค อายุและสุขภาพของผู้ป่วย เพื่อเลือกวิธีการรักษาที่เหมาะสมและเกิดผลข้างเคียงน้อยที่สุด ส่วนวิธีการป้องกัน ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีที่ดีที่สุด แพทย์จึงแนะนำให้พยายามหลีกเลี่ยงปัจจัยที่เป็นสาเหตุ โดยเฉพาะการเลี่ยงสถานที่ที่มีมลพิษ ฝุ่นควันเป็นจำนวนมาก ซึ่งหากจำเป็นต้องทำงานในสถานที่ที่เต็มไปด้วยฝุ่นละออง สารเคมีและอื่นๆ ที่อาจเป็นสารก่อมะเร็งได้ แนะนำให้สวมใส่หน้ากากอนามัยเสมอ เพื่อป้องกันการสูดดมสารพิษเหล่านั้นเข้าไปในร่างกายแบบเต็มๆ นั่นเอง

เอกสารอ้างอิง

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์. รู้ก่อนเข้าใจการตรวจรักษามะเร็ง. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น, 2557.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here