การตรวจนับจำนวนเซลล์เม็ดเลือดแดง Red Blood Cell ( RBC )

การตรวจนับจำนวนเซลล์เม็ดเลือดแดง RBC ( Red Blood Cell Count )
เซลล์เม็ดเลือดแดง เกิดจากไขกระดูกมีอายุประมาณ 120 วัน ทำหน้าที่ในการขนส่งออกซิเจนส่งให้ทุกเซลล์ทั่วร่างกาย และนำคาร์บอนไดออกไซด์ออกด้วยการหายใจออก

เซลล์เม็ดเลือดแดง Red Blood Cell ( RBC )

เซลล์เม็ดเลือดแดง Red Blood Cell ( RBC ) เกิดจากไขกระดูกมีอายุประมาณ 120 วัน เซลล์เม็ดเลือดแดงทำหน้าที่สำคัญในการขนส่งออกซิเจนจากปอดโดยการให้ออกซิเจนจับที่ผิวของเม็ดเลือดแดงแล้วนำไปตามหลอดเลือดเพื่อส่งให้ทุกเซลล์ทั่วร่างกาย และนำคาร์บอนไดออกไซด์กับส่งมาให้ปอดและขับออกนอกร่างกายด้วยการหายใจออก 

ความผิดปกติของเม็ดเลือดแดงที่ทำให้สู่โรคโลหิตจาง ซึ่งอาจมีความเกี่ยวกับเม็ดเลือดแดงดังนี้
1. ขนาด เล็กเกินไป ใหญ่เกินไป หรือมีขนาดไม่สม่ำเสมอ
2. รูปร่าง ไม่กลมแบน โดยอาจเป็นรูปทรงกลมหรือรูปเคียว
3. สี สีเลือดไม่แดงสดเพราะขาดธาตุเหล็ก จึงจับออกซิเจนส่งให้เซลล์ต่างๆไม่ได้
4. จำนวน เม็ดเลือดแดงในน้ำเลือด 1 ลูกบาศก์มิลลิเมตรน้อยกว่าระดับมาตรฐาน

วัตถุประสงค์ในการตรวจเซลล์เม็ดเลือดแดง  

เพื่อตรวจสอบความสมบูรณ์และแสดงจำนวนนับเม็ดเลือดแดงในเลือดว่ามีอยู่ระดับปกติหรือไม่ ซึ่งถ้าอยู่ในระดับต่ำกว่าปกติแสดงว่าอาจเป็นโรคโลหิตจาง หรือถ้าระดับสูงกว่าปกติแสดงถึงสภาวะของโรคมะเร็งหรือโรคไตหรือโรคเลือดร้ายแรงโรคใดโรคหนึ่ง

ค่าปกติของเซลล์เม็ดเลือดแดง 

จำนวนนับเซลล์เม็ดเลือดแดงมีความแตกต่างตามเกณฑ์อายุและเพศ
ชาย = 4.2 – 5.4 106/ µL
หญิง = 3.6 – 5.0 106/ µL
เด็ก = 4.6 – 4.8 106/ µL

ค่าผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดแดง จากผลการตรวจเลือด

1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
ก. เกิดภาวะของโรคโลหิตจาง
ข. อาจมีอาการเสียเลือดทั้งที่เห็นด้วยตา และไม่อาจสังเกตเห็น เช่น ตกเลือดในลำไส้
ค. เกิดสภาวะของโรคไตวายเรื้อรัง
ง. อาจเกิดโรคที่ไขกระดูก
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
ก. อาจอยู่ในที่ที่มีออกซิเจนบางกว่าปกติ เช่น ท้องถิ่นที่สูงกว่าระดับน้ำทะเล
ข. เกิดภาวะของโรคเม็ดเลือดแดงคับคั่ง อาจมีความเสี่ยงในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ
ค. อาจเกิดโรคมะเร็งที่เนื้อเซลล์ของไต
ง. ร่างกายอยู่ในภาวะความเครียดเป็นเวลานาน
จ. อาจเกิดโรคธาลัสซีเมียหรือโรคโลหิตจาง
ฉ. ร่างกายอาจขาดน้ำ

หมู่โลหิตและกลุ่มค่าอาร์เอช

หมู่โลหิต ( Blood Type หรือ Blood Group ) คือ การแยกแยะ เลือด เป็นหมวดหมู่ ปัจจุบันมีระบบหมู่โลหิต 32 ระบบ ระบบหมู่โลหิตที่สำคัญ ระบบเอบีโอ ( ABO System ) และ ระบบอาร์เอช ( Rh System ) โดยจำแนกตาม แอนติเจน ที่อยู่บนเม็ดเลือดแดง
หมู่โลหิตของมนุษย์จะมีระบบ ABO แล้ว ยังมีหมู่โลหิตอีกระบบหนึ่งที่มีความสำคัญ คือหมู่โลหิตระบบอาร์เอช ( Rh ) ซึ่งในการใช้ระบบเลือดแบบ Rh หรือ Rhesus ( รีซัส ) ซึ่งเป็นได้ 2 แบบคือ Rh+ และ Rh- จึงจำแนกออกได้เป็น 8 หมู่

วัตถุประสงค์ในการตรวจค่าอาร์เอช

เพื่อให้ทราบถึงหมู่เลือดของตนเองถ้ามีค่า Rh บวกหรือลบ

ประโยชน์ของการตรวจหมู่เลือดเอบีโอและหมู่เลือดอาร์เอชคือ
1.เป็นลักษณะจำเพาะที่พบบนเม็ดโลหิตทำให้แต่ละบุคคลทราบชนิดหมู่เลือดของตนเอง
2. เป็นหมู่เลือดหลักที่ใช้ในการพิจารณาหาเลือดที่เหมาะสมและเข้ากันได้กับผู้ป่วยที่ต้องได้รับเลือดเพื่อการรักษาภาวะผิดปกติของร่างกาย เพื่อไม่ให้เกิดปฏิกิริยาไม่พึงประสงค์ ( ผลข้างเคียง ) จากการได้รับเลือด
3.การที่สามารถตรวจและทราบชนิดของหมู่เลือดเอบีโอและหมู่เลือดอาร์เอชจะเป็นประโยชน์ในการวินิจฉัยและป้องกันภาวะที่หมู่เลือดแม่และลูกเข้ากันไม่ได้ที่อาจทำให้เม็ดเลือดแดงของลูกถูกทำลายโดยแอนติบอดีจากแม่ได้
4.หมู่เลือดมีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมโดยการควบคุมของยีน/จีนจึงใช้เป็นหลักฐาน พิสูจน์ทางนิติเวชถึงความเป็นพ่อแม่ลูกกันได้และใช้ศึกษาการสืบเชื้อสายของเหล่าพันธุ์ได้

ตารางสรุปมาตรฐานการถ่ายเลือดระหว่างผู้ให้เลือด และผู้รับเลือด

หมู่เลือดผู้ให้ หมู่เลือดผู้รับ
ทุกหมู่เลือด AB+
O- A- B- AB- AB-
O- O+ A- A+ A+
O- A- A-
O- O+ B- B+ B+
O- O+ B-
O- O+ O+
O- O-

ตารางการถ่ายทอดหมู่เลือดระบบเอบีโอของพ่อแม่ให้ลูก

หมู่เลือดของพ่อแม่ หมู่เลือดของลูก
O + O O
O + A O , A
O + B O , B
O + AB A , B
A + A O , A
A + B O , A , B , AB
A + AB A , B , AB
B + B O , B
B + AB A , B , AB
AB + AB A , B , AB

ชนิดของเซลล์เม็ดเลือดแดง

เซลล์เม็ดเลือดแดงมีหลายชนิด เกิดมาจากไขกระดูกซึ่งสามารถแยกย่อยได้ดังนี้
1. เฮโมโกลบิน ( Hemoglobin ) Hb, Hgb, HGB
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ซึ่งเป็นโปรตีนสีแดงเข้มเป็นองค์ประกอบหลักของเม็ดเลือดแดง มีธาตุเหล็กผสมอยู่ ช่วยให้เฮโมโกลบินสามารถจับออกซิเจนเต็มประสิทธิภาพจากปอดแล้วส่งให้แก่เซลล์ต่างๆทั่วร่างกายได้สมบูรณ์

วัตถุประสงค์ในการตรวจเฮโมโกลบิน ( Hemoglobin )
เพื่อตรวจวัดปริมาณโปรตีนในเม็ดเลือดแดงที่มีว่าอยู่ในระดับปกติหรือไม่

ค่าปกติของเฮโมโกลบิน ( Hemoglobin )
เด็ก อายุ 6-12 ปี Hb : 11.5 – 15.5 g/dL
ผู้หญิง อายุ 12-18 ปี Hb : 12.0 – 16.0 g/dL
อายุ 18 ปีขึ้นไป Hb : 12.1 – 15.1 g/dL
ผู้ชาย อายุ 12 – 18 ปี Hb : 13.0 – 16.0 g/dL
อายุ 18 ปีขึ้นไป Hb : 13.6 – 17.7 g/dL

ค่าผิดปกติของเฮโมโกลบิน ( Hemoglobin )
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
1.1 อาจเกิดภาวะของโรคโลหิตจาง
1.2 อาจเกิดจากการขาดแร่ธาตุ เช่น ธาตุเหล็ก
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
2.1 อาจมีที่อยู่ที่มีออกซิเจนบางเบานานเกินไป หรืออยู่ในประเทศที่อยู่สูงกว่าระดับน้ำทะเล
2.2 อาจเกิดจากการออกกำลังกายที่หักโหมมากเกินไปหรือทำงานที่ใช้แรงมาก
2.3 เกิดการขาดน้ำ
2.4 เกิดสภาวะโรคเม็ดเลือดแดงขับข้างมากเกินไป

2. เฮมาโตคริต ( Hematocrit ) Hct, HCT
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ที่เป็นความเข้มข้นหรือความหนาแน่นของปริมาตรเม็ดเลือดแดงที่มีอยู่ในน้ำเลือดขณะนั้น ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ที่สำคัญของการเกิดโรคโลหิตจาง

วัตถุประสงค์ในการตรวจเฮมาโตคริต ( Hematocrit )
เพื่อตรวจหาค่าความเข้มข้นหรือความหนาแน่นของปริมาตรเม็ดเลือดที่มีอยู่ในน้ำเลือด และนิยมแสดงค่าเป็น %

ค่าปกติของเฮมาโตคริต ( Hematocrit )
ทารก = 44-64%
เด็ก อายุ 6-12 ปี = 35 – 45% (ค่าเฉลี่ยปานกลาง คือ 40%)
ผู้ชายอายุ 12-18 ปี = 37 – 49% (ค่าเฉลี่ยปานกลาง คือ 43%)
ผู้ชายอายุ 18 ปีขึ้นไป = 41 – 50% (ค่าเฉลี่ยปานกลาง คือ 47%)
ผู้หญิงอายุ 12-18 ปี = 36 – 46% (ค่าเฉลี่ยปานกลาง คือ 41%)
ผู้หญิงอายุ 18 ปีขึ้นไป = 36 – 44% (ค่าเฉลี่ยปานกลาง คือ 41%)

ค่าผิดปกติของเฮมาโตคริต ( Hematocrit )
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
1.1 เกิดสภาวะของโรคโลหิตจาง
1.2 อาจเป็นสภาวะที่เกิดขึ้นชั่วคราวภายหลังการเสียเลือดอย่างรุนแรง
1.3 อาจเกิดการตั้งครรภ์
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
2.1 ร่างกายกำลังขาดน้ำ
2.2 ร่างกายอาจกำลังตกอยู่ในกระบวนการขับน้ำทิ้งออกจากร่างกาย เช่น อยู่ในช่วงการกินยาขับปัสสาวะ หรือในขณะที่ยังใส่สายสวนปัสสาวะอยู่
2.3 เกิดจากโรคหลอดลมอุดกั้นเรื้อรัง ( COPD )
2.4 อาจเป็นผลภายหลังจากร่างกายบาดเจ็บจากไฟลวก
2.5 อาจอยู่ในพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเลค่อนข้างมากมาเป็นเวลานาน

เซลล์เม็ดเลือดแดง เกิดจากไขกระดูกมีอายุประมาณ 120 วัน ทำหน้าที่ในการขนส่งออกซิเจนส่งให้ทุกเซลล์ทั่วร่างกาย และนำคาร์บอนไดออกไซด์ออกด้วยการหายใจออก

3. เอ็มซีวี ( MCV )
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ซึ่งเป็นค่าปริมาตรเฉลี่ยของเม็ดเลือดแดง คำนวณได้จากค่า Hematocrit หารด้วยจำนวน RBC

วัตถุประสงค์ในการตรวจเอ็มซีวี ( MCV )
จุดประสงค์ของการตรวจ MCV คือ เพื่อหาค่าปริมาตรเฉลี่ยของเม็ดเลือดแดงซึ่งมีหน่วยเป็น Femtoliter หรือ fL

ค่าปกติของ MCV
ผู้ชาย อายุ 12-18 ปี = 78 – 98 fL
ผู้หญิง อายุ 12-18 ปี = 78 – 102 fL
ผู้ที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป = 78 – 98 fL

ค่าผิดปกติของ MCV
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่าเม็ดเลือดแดงอาจมีขนาดเล็กกว่าปกติ
1.1 อาจเกิดโรคโลหิตจาง หรือ ธาลาสซีเมีย
1.2 ร่างกายขาดธาตุเหล็ก
1.3 อาจเกิดโรคไตวายเรื้อรัง
1.4 ร่างกายได้รับพิษจากตะกั่ว
2. ในทางมาก อาจแสดงว่าเม็ดเลือดแดงอาจมีขนาดใหญ่กว่าปกติ
2.1 ร่างกายอาจพร่องวิตามิน B12 หรือกรดโฟลิค
2.2 อาจเกิดโรคโลหิตจาง
2.3 ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยเกินไป
2.4 เกิดโรคตับ
2.5 เกิดสภาวะโรคไขกระดูกเสื่อม
2.6 อาจอยู่ในสภาวะเสพติดแอลกอฮอร์

4. เอ็มซีเอช ( MCH ) Mean Corpuscular Hemoglobin
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ที่เป็นค่าน้ำหนักเฉลี่ยของเนื้อฮีโมโกลบิน ( Hemoglobin )

วัตถุประสงค์ในการตรวจเอ็มซีเอช ( MCH )
เพื่อหาค่าเฉลี่ยหรือน้ำหนักของเนื้อฮีโมโกลบิน และใช้เป็นข้อมูลที่ช่วยร่วมยืนยันว่าค่า MCV ว่ามีความถูกต้องมากน้อยเพียงใดด้วย

ค่าปกติของเอ็มซีเอช ( MCH )
ค่าปกติทั่วไป = 27.5 – 33.5 pg / cell

ค่าผิดปกติของเอ็มซีเอช ( MCH )
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
1.1 อาจเกิดโรคโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดง มีขนาดเล็กกว่าปกติ (Microcytic anemia) ซึ่งควรได้รับการยืนยันด้วยค่า Hemoglobin, Hematocrit, MCV และ RDW
1.2 กรณีที่ MCH เริ่มมีค่าต่ำกว่า 30 pg/cell อาจบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังเริ่มมีการสังเคราะห์ Hemoglobin ที่ผิดปกติ
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
2.1 อาจเกิดโรคโลหิตจางชนิดเม็ดเลือดแดง มีขนาดใหญ่กว่าปกติ ซึ่งควรได้รับการยืนยันด้วยเช่นกัน

5. เอ็มซีเอชซี ( MCHC ) Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ที่เป็นค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของเนื้อฮีโมโกลบินภายในแต่ละเซลล์เม็ดเลือดแดง

วัตถุประสงค์ในการตรวจเอ็มซีเอชซี ( MCHC )
เพื่อตรวจค่าเฉลี่ยความเข้มข้นของเนื้อเฮโมโกบินภายในเม็ดเลือดที่มีผลต่อประสิทธิภาพในการจับออกซิเจน

ค่าปกติของเอ็มซีเอชซี ( MCHC )
ค่าปกติทั่วไป = 28 – 33 gm/dL

ค่าผิดปกติของเอ็มซีเอชซี ( MCHC )
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
1.1 เกิดโรคโลหิตจางชนิดยีนบกพร่องในฮีโมโกลบิน ซึ่งมีสาเหตุมาจากพันธุกรรมที่เรียกว่า ยีนซึ่งก่อให้เกิดโรคธาลัสซีเมีย
1.2 อาจเกิดสภาวะเม็ดเลือดแดงสีซีด เนื่องจากร่างกายอาจมีความบกพร่องหรือขาดธาตุเหล็ก
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
2.1 ฮีโมโกลบินอาจมียินบกพร่องจากพันธุกรรม ทำให้เกิดการผันแปรไม่แน่นอนทางด้านรูปร่าง เช่น อาจค่อย ๆ เปลี่ยนจากรูปร่างปกติจนกลายเป็นรูปทรงกลมคล้าย ๆ ลูกปิงปอง
2.2 อาจเกิดจากผู้ป่วยมีอาการหนัก เช่น แผลไฟลวก ทำให้ฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงเร่งส่งออกซิเจนให้ทันความต้องการของเซลล์ซึ่งกำลังเกิดปัญหาในร่างกาย

6. อาร์ดีดับเบิ้ลยู ( RDW ) Red Cell Distribution Width
เป็นส่วนประกอบชนิดหนึ่งของการตรวจคุณภาพเซลล์เม็ดเลือดแดง ที่บอกความกว้างของการกระจายขนาดเม็ดเลือดแดง

วัตถุประสงค์ในการตรวจอาร์ดีดับเบิ้ลยู ( RDW )
เพื่อตรวจความกว้างของการกระจายขนาดเม็ดเลือดแดง ซึ่งขนาดที่แตกต่างจากปกตินั้นอาจแสดงตัวเลขเม็ดเลือดที่ผิดปกตินับได้เป็นจำนวน % ของเม็ดเลือดแดง ซึ่ง RDW ยิ่งมี % สูงขนาดเม็ดเลือดแดงจะผิดขนาด และจับออกซิเจนได้น้อยลงและสะท้อนให้เห็นถึงระดับความรุนแรงของโรคโลหิตจาง

ค่าปกติของอาร์ดีดับเบิ้ลยู ( RDW )
ค่าปกติทั่วไป = 11.5 – 14.5%

ค่าผิดปกติของอาร์ดีดับเบิ้ลยู ( RDW )
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
เป็นข้อมูลที่ช่วยบ่งชี้สุขภาพเม็ดเลือดแดงดีเยี่ยม ซึ่งมีเม็ดเลือดที่ต่างขนาดกันไม่ถึง 11.5%
2. ในทางมาก 
กรณี MCV อยู่ในระดับต่ำกว่าปกติ อาจแสดงว่า
ก. อาจเกิดโรคโลหิตจาง จากการขาดธาตุเหล็ก
ข. อาจเกิดจากสภาวะเม็ดเลือดแดงฉีกขาด
ค. อาจปรากฏยีนของเฮโมโกบิน ซึ่งเป็นความบกพร่องทางพันธุกรรมที่สืบทอดมาจากกรรมพันธุ์
กรณี MCV อยู่ในระดับปกติ อาจแสดงว่า
ก. ร่างกายอาจเริ่มเกิดโรคโลหิตจางการขาดธาตุเหล็ก
ข. อาจเกิดความบกพร่องวิตามิน B12
ค. อาจเกิดความบกพร่องเกลือฟอเลต หรือฟอลิก
กรณี MCV อยู่ในระดับสูงปกติ อาจแสดงว่า
ก. ร่างกายอาจขาดเกลือฟอเลต หรือ กรดฟอลิก
ข. ร่างกายอาจขาดวิตามิน B12
ค. ร่างกายอาจเกิดโรคโลหิตจางชนิดภูมิคุ้มกันทำลายเม็ดเลือดแดงของตนเอง
ง. ร่างกายอาจเกิดโรคตับ

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม[/vc_column_text]

เอกสารอ้างอิง

เรียบเรียงโดย Amprohealth และ

ประสาร เปรมะสกุล,พลเอก. คู่มือแปล ผลเลือด เล่มแรก: กรุงเทพฯ: อรุณการพิมพ์, 2554. 372 หน้า: 1.เลือด-การตรวจ. I. ชื่อเรื่อง. 616.07561 ISBN 978-974-9608-48-7.,

พวงทอง ไกรพิบูลย์. ถาม – ตอบ มะเร็งร้ายสารพัดชนิด. กรุงเทพฯ ซีเอ็ดยูเคชั่น, 2557. 264 หน้า 1.มะเร็ง I.ชื่อเรื่อง. 616.994 ISBN 978-616-08-1170-0.