มะเร็งองคชาติ (Penile Cancer)

โรคมะเร็งองคชาติ (Penile Cancer)
โรคมะเร็งองคชาติมักจะพบได้ในคนที่มีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป เกิดขึ้นที่ผิวหนังที่ห่อหุ้มตัวอวัยวะเพศหรืออวัยวะส่วนหัว

มะเร็งองคชาติ (Penile Cancer)

โรค มะเร็งองคชาติ มักจะพบได้ในคนที่มีอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไป และพบในสหรัฐอเมริกาน้อยกว่าร้อยละ 1 ในขณะที่เอเชียและแอฟริกาพบเพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 10 ดังนั้นคนเอเชียและแอฟริกาจึงมีความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งองคชาติมากกว่าชาวสหรัฐอเมริกานั่นเอง

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของโรคมะเร็งองคชาติ (Penile Cancer)

สำหรับสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เป็นโรคมะเร็งองคชาติได้ ก็เนื่องมาจากภาวะที่หนังหุ้มองคชาติไม่เปิด (Phimosis) และการติดเชื้อ HPV แบบเรื้อรังจนทำให้เป็นมะเร็งในที่สุด

พยาธิสรีรวิทยามะเร็งองคชาติ

ลักษณะทางพยาธิสภาพพบมะเร็งองคชาติ Persistent Sore, Ulcer of the Glans, Foreskin or Shaft of Penis ร้อยละ 98 เป็น Squamou Cell Carcinoma ลักษณะทางคลินิก คืออาจเป็น Melanoma, Kaposi’s Sarcoma สำหรับ Squamous Cell Carcinoma มักพบที่ Glana Penis

อาการและอาการที่โรคมะเร็งองคชาติแสดง

ผู้ป่วยมะเร็งองคชาติ ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่เป็นมะเร็งองคชาติมักจะไม่รู้ตัวและเริ่มมาพบแพทย์เมื่อมีตุ่มที่อวัยวะเพศหรือตรวจพบก้อนผิดปกติที่อวัยวะเพศนั่นเอง ซึ่งหากก้อนมะเร็งองคชาติมีขนาดใหญ่ก็อาจไปกดทับท่อปัสสาวะและอาจพบต่อมน้ำเหลืองโตซึ่งไปกดทับเส้นเลือดบริเวณขาหนีบได้อีกด้วย ทั้งนี้หากเป็นมะเร็งระยะแรก (Carcinoma in situ) Erythroplasia of Queyrat เป็น Squamous Cell Carcinoma of Glans Penis Bowen’s Disease เป็น Squamous Cell Carcinoma in situ of Glans Penis จะพบว่าติ่งเนื้อที่บริเวณอวัยวะเพศนั้นจะเป็น Benign Lesion อย่างไรก็ตามต้องทำการตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัดอีกครั้ง เพื่อความมั่นใจ

มะเร็งองคชาติมีวิธีการตรวจวินิจฉัยอย่างไร

สำหรับการตรวจวินิจฉัยว่ากำลังเป็นมะเร็งองคชาติหรือไม่ จะมีขั้นตอนการตรวจดังนี้
1.แพทย์ซักประวัติและทำการตรวจร่างกายของผู้ป่วยมะเร็งองคชาติอย่างละเอียด โดยเฉพาะบริเวณจุดสำคัญ ซึ่งก็คือ Primary Lesion และบริเวณ Inguinal Area ทั้ง 2 ข้าง
2.ทำการ Incisional หรือ Excisional Biopsy
3.ประเมินโรคมะเร็งองคชาติอีกครั้งเพื่อความแน่ชัดด้วยการทำ CT หรือ MRI Scan

มะเร็งองคชาติมีวิธีการรักษาอย่างไร

สำหรับวิธีการรักษาจะขึ้นอยู่กับระยะของโรคมะเร็งองคชาติและตำแหน่งที่พยาธิสภาพอยู่ กล่าวคือหากพบว่าพยาธิสภาพอยู่บริเวณหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศ ก็จะทำการตัดให้ห่างจากพยาธิสภาพประมาณ 0.5 เซนติเมตร นอกจากนี้ก็ยังมีวิธีอื่นๆที่สามารถนำมาใช้ในการรักษาได้อีกด้วย เช่น Topical 5 FU cream ทาเฉพาะที่ Nd YA Glaser เป็นต้น อย่างไรจะเลือกใช้วิธีไหนก็ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมเช่นกัน

กรณีที่มะเร็งองคชาติอยู่ในขั้นลุกลาม คือได้ลุกลามเข้าสู่น้ำเหลืองและกล้ามเนื้อเรียบร้อยแล้ว รวมถึงมีขนาดใหญ่มาก จะต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเพื่อเอาก้อนเนื้อออกโดยด่วน เพราะหากปล่อยไว้ก็จะลุกลามต่อไปยังอวัยวะข้างเคียงได้อย่างรวดเร็วนั่นเอง

อย่างไรก็ตามหากพบว่าก้อนเนื้อมะเร็งองคชาติมีขนาดใหญ่มากเกินไป จะต้องรักษาด้วยการทำ Total Penectomy with Perineal Urethrostomy แต่หากมีต่อมน้ำเหลืองบริเวณขาหนีบจะต้องใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาก่อน เพื่อจัดการเชื้อโรคจากการติดเชื้อ ตามด้วยใช้รังสีรักษาช่วยอีกครั้งหลังผ่าตัด ซึ่งแม้ว่าการผ่าตัดรักษาจะผ่านไปด้วยดี แต่ก็ควรระมัดระวังและควบคุมเพื่อไม่ให้เกิดซ้ำอีกด้วย

หลักการพยาบาลผู้ป่วยโรคมะเร็งองคชาติ

หากตรวจพบว่าผู้ป่วยมีโอกาสที่จะเป็นมะเร็งองคชาติ พยาบาลควรให้คำแนะนำเพื่อเตรียมพร้อมป้องกันและลดความเสี่ยง โดยมีหลักการดังนี้

– ด้านร่างกาย โดยพยาบาลจะต้องให้ความรู้กับผู้ป่วยมะเร็งองคชาติในการดูแลทำความสะอาดอวัยวะเพศให้สะอาดอยู่เสมอ โดยเฉพาะในคนที่หนังหุ้มปลายองคชาติไม่เปิด ซึ่งจะต้องมีวิธีการดูแลทำความสะอาดที่ต่างจากคนทั่วไป รวมถึงให้ความรู้ในการดูแลตนเองเมื่อเกิดแผลเรื้อรังที่องคชาติเพื่อไม่ให้เกิดการติดเชื้อจนนำไปสู่โรคมะเร็ง และที่สำคัญก็คือการแนะนำให้ประชาชนรู้จักทานอาหารอย่างถูกหลัก เพื่อห่างไกลจากมะเร็งองคชาติ โดยสามารถทำได้ด้วยการทานอาหารที่มีสังกะสี เบต้า ไคโคปีนและซิโคซารอลเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอ เพราะจะช่วยลดความเสี่ยงและป้องกันการเกิดมะเร็งองคชาติได้นั่นเอง ส่วนในกรณีที่ตรวจพบว่าผู้ป่วยกำลังเป็นมะเร็ง พยาบาลจะต้องดูแลและให้ความสะดวกแก่แพทย์ในการรักษาเพื่อให้มีความสอดคล้องตามแผนการรักษามากที่สุด รวมถึงติดตามผลการรักษาอยู่เสมอ พร้อมให้การรักษาด้วยเคมีบำบัดและใช้รังสีรักษา ภายหลังจากการผ่าตัดเรียบร้อยแล้วด้วย
– ด้านจิตใจ เพราะผู้ป่วยอาจมีสภาวะทางจิตใจที่ไม่ค่อยดีมากนัก ดังนั้นจึงต้องสังเกตปฏิกิริยาของผู้ป่วยอยู่เสมอ เพื่อวางแผนการรักษาอย่างถูกต้องมากขึ้น

เมื่อมีก้อนเนื้อหรือถุงน้ำเกิดขึ้นในระบบทางเดินปัสสาวะ ไม่ว่าจะเป็นในภาวะที่ปกติหรือผิดปกติ ผู้ป่วยมักจะมีอาการแสดงที่ต่างกัน แต่ทั้งนี้ก็มีอาการร่วมที่คล้ายกันอยู่บ้าง นั่นคือ อาการปวดบริเวณบั้นเอว ปัสสาวะเป็นเลือดและตรวจพบอาการที่คล้ายกับการติดเชื้อนั่นเอง ดังนั้นจึงต้องทำการตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัดว่าก้อนเนื้อที่เกิดขึ้นนั้น เป็นก้อนเนื้อธรรมดาหรือก้อนเนื้อที่อาจกลายเป็นมะเร็งองคชาติ โดยทั้งนี้ในขั้นตอนการตรวจและทำการรักษานั้น พยายามจะต้องทำหน้าที่ ในการซักประวัติและมีส่วนร่วมในการดูแลผู้ป่วย พยาบาลจึงถือได้ว่ามีบทบาทในการดูแลรักษาผู้ป่วยมะเร็งองคชาติโดยตรง ซึ่งการรักษานั้นไม่สามารถสรุปได้แน่ชัดว่าจะทำให้ผู้ป่วยหายขาดจากโรคได้หรือไม่ ดังนั้นพยาบาลจึงต้องให้การดูแลอย่างถูกวิธีและต้องรู้จักใช้คำพูดในการอธิบายให้ผู้ป่วยและญาติของผู้ป่วยทราบเช่นกัน

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมตามลิ้งค์ด้านล่าง

เอกสารอ้างอิง 

ศาสตราจารย์เกียรติคุณ แพทย์หญิงพวงทอง ไกรพิบูลย์. รู้ก่อนเข้าใจการตรวจรักษามะเร็ง. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น, 2557.

WHO (October 2010). Cancer. World Health Organization. Retrieved 5 January 2011.