ต้นกระบือเจ็ดตัว พืชสมุนไพรโบราณประโยชน์หลากหลาย

ประโยชน์ของต้นกระบือเจ็ดตัว พืชสมุนไพรโบราณ
กระบือเจ็ดตัว สรรพคุณ แก้ร้อนใน ถอนพิษไข้ ขับน้ำคาวปลา ขับเลือด บาดทะยักในปากมดลูก แก้อาการประจำเดือนมาไม่ปกติ

ต้นกระบือเจ็ดตัว

ต้นกระบือเจ็ดตัว ( Picara ) หรือที่รู้จักกันในชื่อต่าง ๆ เช่น ภาคกลาง เรียก กระบือเจ็ดตัว, กำลังกระบือ, ลิ้นกระบือ, ลิ้นกระบือขาว ภาคเหนือ เรียก บัว, บัวลา, กระทู้, กระทู้เจ็ดแบก หรือต้นลิ้นควาย ตาตุ่มไก่ ตาตุ่มนก กำลังกระบือ ลิ้นกระบือ ลิ้นกระบือขาว ใบท้องแดง

ต้นกระบือเจ็ดตัว  มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Excoecaria cochinchinensis Lour. และมีชื่อพ้องคือ Antidesma bicolor Hassk., Excoecaria bicolor ( Hassk. ) Zoll. ex Hassk., E. orientalis Pax & K.Hoffm. , E. quadrangularis Müll.Arg., Sapium cochinchinense ( Lour. ) Kuntze อยู่ในวงศ์ Euphorbiaceae

ต้นกระบือเจ็ดตัวเป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก ขนาดพุ่มมีความสูงประมาณ 0.5 – 5 เมตร ขึ้นอยู่กับพื้นที่ปลูก ถ้าปลูกในกระถางจะมีความสูงประมาณ 0.5 -1.5 เมตร แต่ถ้าปลูกลงพื้นดินลำต้นจะมีความสูงมากถึง 5 เมตร กิ่งมีการแตกสาขาออกเป็นจำนวนมาก ที่บริเวณกิ่งจะมียางสีขาวข้น เปลือกของลำต้นมีสีแดงอมม่วง สามารถทนสภาพแห้งแล้งได้ดี นิยมนำมาปลูกในกระถางสำหรับตกแต่งสวน

ประโยชน์ของต้นกระบือเจ็ดตัว พืชสมุนไพรโบราณ

ใบของต้นกระบือเจ็ดตัวมีลักษณะเป็นใบเดี่ยว ใบจะออกสองข้างของก้านใบ ซึ่งใบอาจจะอยู่ตรงข้ามกันหรืออยู่สลับกันก็ได้ ใบมีลักษณะเป็นรูปเรียวรีหรือรูปทรงคล้ายไข่ตลอดทั้งใบ ที่บริเวณปลายใบมีติ่งแหลม ขอบใบมีลักษณะคล้ายฟันเรื่อยเล็ก ๆ มีขนาดกว้าง 2-4.5 เซนติเมตร และยาว 4 -13 เซนติเมตร .ใบอ่อนเป็นสีแดงอมม่วงทั้งใบ ส่วนใบแก่ด้านบนเป็นสีเขียว ด้านล่างของใบเป็นสีม่วง บนใบมีเส้นแขนงประมาณด้านละ 7 -12 เส้น
ดอกของต้นกระบือเจ็ดตัวจะมีการออกเป็นช่ออยู่ที่บริเวณซอกใบและที่บริเวณยอดของต้น ดอกจะมีทั้งดอกสมบูรณ์เพศ คือ ดอกที่มีทั้งเกสรตัวผู้และเกสรตัวเมียอยู่ภายในดอกเดียวกัน และดอกไม่สมบูรณ์ที่มีเกสรเพศผู้หรือเพศเมียอยู่เพียงชนิดเดียวปะปนกันอยู่บนต้นเดียวกัน ดอกเพศผู้และดอกสมบูรณ์เพศจะมีขนาดของช่อยาว 2 เซนติเมตร ดอกมีขนาดเล็กมีสีเหลืองอมเขียว ก้านดอกยาวประมาณ 1.5 มิลลิเมตร ดอกกระบือเจ็ดตัวจะออกตลอดทั้งปี
ผลของกระบือเจ็ดตัวมีรูปร่างค่อนข้างกลมขนาดเล็ก ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2.5 มิลลิเมตร ภายใน 1 ผลประกอบด้วยพู 3 พู ผลแก่จะแตกออกแยกเป็น 3 ส่วน ไม่มีเนื้ออยู่ภายในผลแต่มีเมล็ดลักษณะเป็นกลม เมล็ดมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4 มิลลิเมตร

ต้นกระบือเจ็ดตัวเป็นพืชที่นิยมนำมาปลูกตกแต่งสวนเพื่อความสวยงามเพราะสามารถออกดอกและติดผลได้ตลอดทั้งปี   

แต่รู้หรือไม่ว่าต้นกระบือเจ็ดตัวยังมีสรรพคุณทางยาที่สามารถช่วยรักษาโรคได้ดังนี้

สรรพคุณทางยาของต้นกระบือเจ็ดตัว

1.ใบตากแห้ง นำมาชงดื่มจะมีรสเฝื่อนขื่น ใบชาเป็นยารักษาโรคกษัย ยาดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้ไข้ แต่ถ้านำใบสดมาตำผสมกับเหล้าขาวแล้วคั้นเอาแต่น้ำมาดื่มจะช่วยแก้อาการสันนิบาตหน้าเพลิง ( บาดทะยักในปากมดลูก ) ช่วยขับเลือดเสีย แก้เลือดเป็นพิษ แก้อาการประจำเดือนมาไม่ปกติ ทำให้เลือดไหลเวียนปกติ และเมื่อเอาใบสดมาตำพอกบริเวณที่เลือดไหลสามารถช่วยห้ามเลือดได้

2.กระพี้หรือเนื้อไม้ นำมาตากแห้งแล้วต้มดื่มน้ำ รสชาติร้อนเฝื่อน สามารถช่วยถอนพิษไข้ ถอนอาหารเป็นพิษ แก้อาการร้อนภายใน ส่วนยางสีขาวข้นที่มีอยู่ในลำต้นจะมีพิษมาก นิยมนำไปใช้ในการเบื่อปลาในการจับปลา

นอกจากต้นกระบือเจ็ดตัวจะมีสรรพคุณทางยาที่มากมายแล้ว คุณค่าทางโภชนาการและสารอาหารที่อยู่ในต้นกระบือเจ็ดตัวก็มีอยู่ไม่น้อยเช่นกัน

คุณค่าทางโภชนาการของต้นกระบือเจ็ดตัว

1.Beta-sitosterol

ต้นกระบือเจ็ดตัวมี Beta sitosterol เป็นสารประกอบที่มีลักษณะคล้ายขี้ผึ้งที่มีอยู่ตามธรรมชาติ Beta Sitosterol สามารถช่วยลดอาการอักเสบ ( anti – inflammatory ) โดยที่ Beta Sitosterol ช่วยในการยึดเกาะที่บริเวณแผล จึงสามารถช่วยป้องกันไม่ให้แผลเกิดการสูญเสียความชื้นที่อยู่ภายในบาดแผลออกมาได้ และยังช่วยทำให้บริเวณโดยรอบของแผลมีลักษณะที่ไม่เหมาะต่อการเจริญเติบโตของเชื้อแบคทีเรียทำให้เชื้อแบคทีเรียไม่สามารถเข้ามาทำลายเซลล์ที่บริเวณเกิดแผลได้อีก 

2.เคมเฟอรอล ( Kaempferol )

ต้นกระบือเจ็ดตัวมี Keampferol สารที่อยู่ในกลุ่มฟลาโวนอยด์จัดเป็นสารต้านอนุมูลอิสระชั้นเยี่ยม สามารถป้องกันไม่ให้อนุมูลอิสระเข้าไปปฏิกิริยาออกซิเดชันกับดีเอ็นเอของเซลล์ จนทำให้ดีเอ็นเอของเซลล์เกิดการกลายพันธ์เป็นเซลล์มะเร็ง ซึ่งเป็นที่มาของมะเร็งเต้านม และมะเร็งล้าไส้ใหญ่ได้เป็นอย่างดี

ทำให้หลอดเลือดมีความแข็งแรง โดยช่วยป้องกันไขมันจากการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นจนไขมันกลายเป็นตะกรันเกาะตามผนังเส้นเลือด ซึ่งเป็นที่มาของโรคหลอดเลือดและโรคหัวใจ

3. กรดแกลลิก ( Gallic acid )

ต้นกระบือเจ็ดตัว มีกรดแกลลิกที่พบในต้นกระบือเจ็ดตัวเป็นสารแทนนินชนิดหนึ่ง มีสมบัติเป็นสารต่อต้านอนุมูลอิสระ ที่สามารถช่วยป้องกันเซลล์ไม่ให้เกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่น ( oxidation reaction ) กับอนุมูลอิสระ ทำให้เซลล์มีความแข็งแรงและอายุยืด และยังช่วยป้องกันไม่ให้ดีเอ็นเอของเซลล์โดยทำลายจนเกิดการกลายพันธ์เป็นเซลล์มะเร็ง ช่วยลดการอักเสบของแผลที่เกิดขึ้นเนื่องจากกรดแกลลิกจะมีฤทธิ์ในการต่อต้านการอักเสบ ( anti-inflammatory )

ป้องกันโรคสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ โดยสารแกลลิกจะเข้าไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อะซิติลโคลีนเอสเตอเรสที่มีหน้าที่ในการการสลายสารสื่อประสาทที่อยู่ภายในสมอง ซึ่งเมื่อเอนไซม์อะซิติลโคลีนเอสเตอเรสทำงานได้น้อยลง แสดงว่าสารสื่อประสาทยังคงอยู่เป็นจำมาก จึงช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบประสาทและสมองได้

4.อิโนซิทอล ( inositol )

ต้นกระบือเจ็ดตัว มีอิโนซิทอลหรือวิตาบินบี 8 เป็นวิตามินที่ละลายได้ในน้ำ

ต้นกระบือเจ็ดตัว มีวิตามินบี 8 สามารถช่วยลดระดับคอเลสเตอรอล โดยการเข้าไปกระตุ้นการทำงานของกระบวนการเผาผลาญไขมัน คอเลสเตอรอลให้สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และยังช่วยให้ตับสามารถทำการขับไขมันออกมาได้ดี จึงลดการสะสมของไขมันที่เกิดขึ้นตามส่วนต่าง ๆ ของร่างกายให้มีการสะสมน้อยลง เมื่อมีการสะสมของไขมันน้อยลง ก็จะลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะไขมันอุดตันในเส้นเลือดลงได้ นอกจากนี้อิโนซิทอลยังสามารถรวมตัวกับโคลีน ( Choline ) ได้เป็นสารเลซิทิน ( Lecithin ) ที่เป็นสารอาหารที่มีความจำเป็นและเป็นแหล่งให้กับเซลล์ของสมอง จึงทำให้เซลล์สมองและกล้ามเนื้อประสาทมีความแข็งแรงไม่ลีบ และสามารถส่งกระแสสัญญาณเป็นปกติ ส่งผลให้อาการกระวนกระวายใจอย่างอ่อนลดลง ลดความเสี่ยงของการเกิดอารมณ์เปลี่ยนแปลงเร็วและประสาทหลอน ช่วยในการเผาผลาญไขมันและคอเลสเตอรอล อินโนซิทอลช่วยส่งเสริมให้ตับขับไขมันออกมา เป็นส่วนประกอบหลักของเยื่อหุ้มเซลล์

5.โปแตสเซียม ( Potassium )

ต้นกระบือเจ็ดตัวมีโปแตสเซียม ( Potassium ) ถือเป็นเกลือแร่ชนิดหนึ่งที่มีความจำเป็นต่อร่างกายโดยเฉพาะในเรื่องการเต้นของหัวใจ โดยที่โพแทสเซียมเป็นสารที่ทำหน้าที่ในการปล่อยประจุไฟฟ้าที่ช่วยให้กล้ามเนื้อหัวใจมีการหดตัวอย่างเป็นจังหวะที่เหมาะสมเป็นปกติ

และยังเป็นสารที่ช่วยในการรักษาสมดุลของกรด-ด่าง และประจุที่อยู่ในร่างกายอีกด้วย โดยช่วยรักษาปริมาตรของเซลล์ให้มีปริมาณที่คงที่ ลดความเสี่ยงในการเกิดการบวมน้ำหรือภาวะร่างกายขาดน้ำของร่างกาย

ต้นกระบือเจ็ดตัว ไม่ใช่เป็นเพียงไม้ประดับเท่านั้น แต่ยังเป็นพืชที่มีสรรพคุณทางยาช่วยขับพิษไข้ โดยเฉพาะในสุภาพสตรีที่มีปัญหาประจำเดือนมาไม่ปกติหรือสตรีหลังคลอดที่ต้องการขับน้ำคาวปลา ถือว่าเป็นสมุนไพรที่ช่วยแก้ปัญหานี้ได้เป็นอย่างดี

นอกจากสรรพคุณทางยาแล้ว ต้นกระบือเจ็ดตัว มีคุณค่าทางโภชนาการที่ได้จากการรับประทานน้ำที่ต้มจากต้นกระบือเจ็ดตัวยังมีคุณค่าทางโภชนาการต่อร่างกายไม่น้อยเลยทีเดียว แต่ยางของที่ออกจากต้นกระบือเจ็ดตัวก็มีพิษเช่นเดียวกันไม่สามารถรับประทานได้ ต้นกระบือเจ็ดตัวจึงเป็นพืชที่มีคุณอนันต์แต่ก็มีโทษอยู่ในตัวเช่นเดียวกัน ดังนั้นขั้นตอนการนำมารับประทานต้องทำด้วยขั้นตอนที่ระมัดระวัง โดยต้องทำการล้างยางออกให้หมดเสียก่อนจึงจะนำมาต้มกินได้

สำหรับใครที่ต้องการพืชสมุนไพรมาปลูกไว้ประดับบ้านแล้ว ต้นกระบือเจ็ดตัวนับว่าเป็นหนึ่งที่น่าสนใจไม่น้อย

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมตามลิ้งค์ด้านล่าง

เอกสารอ้างอิง

แอพเพิลเกต, ลิซ. 101 อาหารรักษาหัวใจ.–กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, 2547. 342 หน้า. 1. อาหารเพื่อสุขภาพ. 2.โภชนบำบัด. I.จงจิต อรรถยุกติ, ผู้แปล. II.ชื่อเรื่อง. 641.56311 ISBN 974-00-8692-6.

รัชนี คงคาฉุยฉาย และ ริญ เจริญศิริ. โภชนาการกับผัก. กรุงเทพฯ : สารคดี, 2554. 128 หน้า 1.ผัก-แง่โภชนาการ-ไทย. I.ชื่อเรื่อง. 641.303 ISBN 978-974-484-346-3.