การตรวจนับจำนวนเกล็ดเลือด ( Platelet Count )

การตรวจนับจำนวนเกล็ดเลือด ( Platelet Count )
เกล็ดเลือด ( PLATELET ) มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูก ทำหน้าที่สำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผล และป้องกันการเสียเลือดมาก

เกล็ดเลือด ( Platelet )

Platelet Count ( เพลตเล็ท เคานต์ ) คือ จำนวนนับเกล็ดเลือด เกล็ดเลือด ( Platelet ) มีบาทสำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผลเพื่อป้องกันการเสียเลือดมากเกินควร เกล็ดเลือด ( Platelet ) หรือ thrombocyte มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูกเช่นเดียวกับเซลล์เม็ดเลือดตัวอื่น เมื่อขณะยังเป็นวัยรุ่นจะถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า megakaryocyte อยู่ภายในไขกระดูก เมื่อโตเต็มที่จะออกมาสู่หลอดเลือดแล้วมีรูปร่างลักษณะเป็นแผ่น โดยมีรูปร่างไม่เป็นระเบียบและมีขนาดโดยทั่วไปเล็กกว่าเม็ดเลือดแดง

วัตถุประสงค์ในการตรวจ เกล็ดเลือด ( Platelet )
คือ เพื่อนับจำนวนของ เกล็ดเลือด ( Platelet ) หากมีน้อยกว่าระดับปกติก็ย่อมมีผลในการห้ามเลือดให้กระทำการได้ช้าเนิ่นนานกว่าที่ควาจะเป็น แต่หากมีมากกว่าระดับปกติ ก็อาจบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังมีโรคสำคัญหรือกำลังมีการอักเสบชนิดรุนแรง

หน้าที่ของ เกล็ดเลือด ( Platelet )
1. เมื่อเกิดบาดแผล จะช่วยให้เลือดที่ไหลออกมาเกิดการแข็งตัวซึ่งเป็นการห้ามเลือดไม่ให้ไหลพ้นออกนอกร่างกายมากเกินไป
2. มีหน้าที่จับกลืนกินสิ่งแปลกปลอม เช่น ไวรัสบางชนิด
3. มีหน้าที่เก็บสะสมสารชีวเคมีบางอย่าง เช่น ฮอร์โมน epinephrine, serotonin และเอนไซม์บางชนิด

ค่าปกติของ เกล็ดเลือด ( Platelet )
ทารก = 200,000 – 475,000 เซลล์/ลบ.มม.
เด็ก = 150,000 – 450,000 เซลล์/ลบ.มม.
ผู้ใหญ่ = 150,000 – 400,000 เซลล์/ลบ.มม.

ค่าผิดปกติของ เกล็ดเลือด ( Platelet )
1. ในทางน้อย
1.1 ที่เกิดจากสาเหตุภายนอกที่มาทำลายเม็ดเลือด อาจแสดงว่า
ก. ถูกไวรัสบางชนิดโจมตีทำลาย เช่น ไวรัสขนาดใหญ่ชนิดโจมตีเซลล์ , เฮิร์พไวรัส , ไวรัส HIV
ข. การเสียเลือดมาก หรือการได้รับการถ่ายเลือดปริมาณมากผิดปกติ
ค. เกิดการติดเชื้อที่ไม่ใช่ไวรัสที่ร้ายแรง

1.2 ที่เกิดจากสาเหตุภายที่ทำให้ไขกระดูกลดการผลิต เกล็ดเลือด ( Platelet ) อาจแสดงว่า
ก. อาจเกิดโรคที่ส่งผลกระทบต่อไขกระดูก เช่น โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคพังผืดจับเจาะไขกระดูก
ข. อาจเกิดจากการถูกรังสีรักษา หรือรังสีบำบัดในการรักษาโรค
ค. เกิดจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
ง. มีการติดเชื้อจากไวรัสบางชนิด
จ. อาจได้รับยารักษาโรคบางชนิด เช่น ยาเสริมฮอร์โมนสำหรับสตรี ยารักษาอาการชัก ยาขับปัสสาวะ
1.3 ที่เกิดจากภายในร่างกาย
ก. อาจเกิดอาการม้ามโต
ข. ร่างกายได้รับน้ำมากกว่าปกติ
ค. อาจเกิดโรคไต
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
ก. เกิดการอักเสบจากแผลเรื้อรังภายในร่างกาย
ข. อาจเกิดโรคมะเร็งที่ไขกระดูก
ค. อาจมีแผลหรือมีการบาดเจ็บขนาดใหญ่ทำให้ร่างกายสร้าง เกล็ดเลือด ( Platelet ) เพิ่มมากกว่าปกติ

เกล็ดเลือด ( Platelet ) มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูก ทำหน้าที่สำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผล และป้องกันการเสียเลือดมาก

ชนิดของ เกล็ดเลือด ( Platelet )

เอ็มพีวี (MPV) Mean Platelet Volume
เกิดมาจากไขกระดูก เป็นค่าเฉลี่ยปานกลางของปริมาตร เกล็ดเลือด ( Platelet ) โดยมีหน่วยนับเป็น เฟมโตลิตร ( fL )

วัตถุประสงค์ในการตรวจ MPV
เพื่อหาค่าเฉลี่ยปานกลางของปริมาตร เกล็ดเลือด ( Platelet ) ว่ามีขนาดเล็ก ปกติ หรือใหญ่กว่าปกติ

ค่าปกติของ MPV
ค่าปกติทั่วไป = 6 – 10 fL

ค่าผิดปกติของ MPV
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
ก. เกล็ดเลือด ( Platelet ) นั้นใกล้สิ้นอายุขัยจึงทำให้มีขนาดเล็กลงกว่าปกติ
ข. อาจเกิดสภาวะไขกระดูกเสื่อม จนทำให้เกิดโรคโลหิตจาง
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
ก. เกิดเกล็ดเลือดใหม่มากผิดปกติ
ข. อาจเกิดโรคที่ไขกระดูก จึงทำให้ผลิต เกล็ดเลือด ( Platelet ) ใหญ่กว่าปกติ

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

ประสาร เปรมะสกุล, พลเอก. คู่มือแปลผลตรวจเลือด เล่มสอง. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์, 2554. 416 หน้า. 1. เลือด – การตรวจ I.ชื่อเรื่อง. 616.07561 ISBN 978-974-9608-49-4.

พวงทอง ไกรพิบูลย์. ถาม – ตอบ มะเร็งร้ายสารพัดชนิด. กรุงเทพฯ ซีเอ็ดยูเคชั่น, 2557. 264 หน้า 1.มะเร็ง I.ชื่อเรื่อง. 616.994 ISBN 978-616-08-1170-0.