การตรวจนับจำนวนเกล็ดเลือด ( Platelet Count )

การตรวจนับจำนวนเกล็ดเลือด ( Platelet Count )
เกล็ดเลือด ( PLATELET ) มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูก ทำหน้าที่สำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผล และป้องกันการเสียเลือดมาก

เกล็ดเลือด ( Platelet )

Platelet Count ( เพลตเล็ท เคานต์ ) คือ จำนวนนับเกล็ดเลือด เกล็ดเลือด ( Platelet ) มีบาทสำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผลเพื่อป้องกันการเสียเลือดมากเกินควร เกล็ดเลือด ( Platelet ) หรือ thrombocyte มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูกเช่นเดียวกับเซลล์เม็ดเลือดตัวอื่น เมื่อขณะยังเป็นวัยรุ่นจะถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า megakaryocyte อยู่ภายในไขกระดูก เมื่อโตเต็มที่จะออกมาสู่หลอดเลือดแล้วมีรูปร่างลักษณะเป็นแผ่น โดยมีรูปร่างไม่เป็นระเบียบและมีขนาดโดยทั่วไปเล็กกว่าเม็ดเลือดแดง

วัตถุประสงค์ในการตรวจ เกล็ดเลือด 
คือ เพื่อนับจำนวนของ เกล็ดเลือด หากมีน้อยกว่าระดับปกติก็ย่อมมีผลในการห้ามเลือดให้กระทำการได้ช้าเนิ่นนานกว่าที่ควาจะเป็น แต่หากมีมากกว่าระดับปกติ ก็อาจบ่งชี้ว่าร่างกายกำลังมีโรคสำคัญหรือกำลังมีการอักเสบชนิดรุนแรง

หน้าที่ของ เกล็ดเลือด 
1. เมื่อเกิดบาดแผล จะช่วยให้เลือดที่ไหลออกมาเกิดการแข็งตัวซึ่งเป็นการห้ามเลือดไม่ให้ไหลพ้นออกนอกร่างกายมากเกินไป
2. มีหน้าที่จับกลืนกินสิ่งแปลกปลอม เช่น ไวรัสบางชนิด
3. มีหน้าที่เก็บสะสมสารชีวเคมีบางอย่าง เช่น ฮอร์โมน epinephrine, serotonin และเอนไซม์บางชนิด

ค่าปกติของ เกล็ดเลือด 
ทารก = 200,000 – 475,000 เซลล์ / ลบ.มม.
เด็ก = 150,000 – 450,000 เซลล์ / ลบ.มม.
ผู้ใหญ่ = 150,000 – 400,000 เซลล์ / ลบ.มม.

ค่าผิดปกติของ เกล็ดเลือด 
1. ในทางน้อย
1.1 ที่เกิดจากสาเหตุภายนอกที่มาทำลายเม็ดเลือด อาจแสดงว่า
ก. ถูกไวรัสบางชนิดโจมตีทำลาย เช่น ไวรัสขนาดใหญ่ชนิดโจมตีเซลล์ , เฮิร์พไวรัส , ไวรัส HIV
ข. การเสียเลือดมาก หรือการได้รับการถ่ายเลือดปริมาณมากผิดปกติ
ค. เกิดการติดเชื้อที่ไม่ใช่ไวรัสที่ร้ายแรง

1.2 ที่เกิดจากสาเหตุภายที่ทำให้ไขกระดูกลดการผลิต เกล็ดเลือด อาจแสดงว่า
ก. อาจเกิดโรคที่ส่งผลกระทบต่อไขกระดูก เช่น โรคมะเร็งต่อมน้ำเหลือง โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว โรคพังผืดจับเจาะไขกระดูก
ข. อาจเกิดจากการถูกรังสีรักษา หรือรังสีบำบัดในการรักษาโรค
ค. เกิดจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
ง. มีการติดเชื้อจากไวรัสบางชนิด
จ. อาจได้รับยารักษาโรคบางชนิด เช่น ยาเสริมฮอร์โมนสำหรับสตรี ยารักษาอาการชัก ยาขับปัสสาวะ
1.3 ที่เกิดจากภายในร่างกาย
ก. อาจเกิดอาการม้ามโต
ข. ร่างกายได้รับน้ำมากกว่าปกติ
ค. อาจเกิดโรคไต
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
ก. เกิดการอักเสบจากแผลเรื้อรังภายในร่างกาย
ข. อาจเกิดโรคมะเร็งที่ไขกระดูก
ค. อาจมีแผลหรือมีการบาดเจ็บขนาดใหญ่ทำให้ร่างกายสร้าง เกล็ดเลือด เพิ่มมากกว่าปกติ

เกล็ดเลือด มีต้นกำเนิดมาจากไขกระดูก ทำหน้าที่สำคัญในการช่วยหยุดยั้งการไหลของเลือดขณะเกิดบาดแผล และป้องกันการเสียเลือดมาก

ชนิดของ เกล็ดเลือด

เอ็มพีวี ( MPV ) Mean Platelet Volume
เกิดมาจากไขกระดูก เป็นค่าเฉลี่ยปานกลางของปริมาตร เกล็ดเลือด โดยมีหน่วยนับเป็น เฟมโตลิตร ( fL )

วัตถุประสงค์ในการตรวจ MPV
เพื่อหาค่าเฉลี่ยปานกลางของปริมาตร เกล็ดเลือด ว่ามีขนาดเล็ก ปกติ หรือใหญ่กว่าปกติ

ค่าปกติของ MPV
ค่าปกติทั่วไป = 6 – 10 fL

ค่าผิดปกติของ MPV
1. ในทางน้อย อาจแสดงว่า
ก. เกล็ดเลือด นั้นใกล้สิ้นอายุขัยจึงทำให้มีขนาดเล็กลงกว่าปกติ
ข. อาจเกิดสภาวะไขกระดูกเสื่อม จนทำให้เกิดโรคโลหิตจาง
2. ในทางมาก อาจแสดงว่า
ก. เกิดเกล็ดเลือดใหม่มากผิดปกติ
ข. อาจเกิดโรคที่ไขกระดูก จึงทำให้ผลิต เกล็ดเลือด ใหญ่กว่าปกติ

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม

เอกสารอ้างอิง

ประสาร เปรมะสกุล, พลเอก. คู่มือแปลผลตรวจเลือด เล่มสอง. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์, 2554. 416 หน้า. 1. เลือด – การตรวจ I.ชื่อเรื่อง. 616.07561 ISBN 978-974-9608-49-4.

พวงทอง ไกรพิบูลย์. ถาม – ตอบ มะเร็งร้ายสารพัดชนิด. กรุงเทพฯ ซีเอ็ดยูเคชั่น, 2557. 264 หน้า 1.มะเร็ง I.ชื่อเรื่อง. 616.994 ISBN 978-616-08-1170-0.