โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Cancer)

โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Cancer)
โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก (Prostate Cancer)

โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

ต่อมลูกหมาก เป็นอวัยวะหนึ่งของผู้ชายในระบบทางเดินปัสสาวะที่สามารถเป็นมะเร็งได้ โดยต่อมลูกหมากจะอยู่บริเวณโคนอวัยวะเพศ (องคชาต) ติดกับกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งมีหน้าที่ในการสร้างน้ำเมือกเพื่อใช้ในการหล่อเลี้ยงเชื้ออสุจิโดยเฉพาะ โดยการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากสามารถเกิดขึ้นได้กับเซลล์ทุกชนิดของต่อมลูกหมาก ได้แก่ เซลล์ต่อมน้ำเหลือง เซลล์สืบพันธุ์หรือเจิร์มเซลล์ เส้นเลือดและเซลล์ของตัวต่อมลูกหมากเอง เป็นต้น แต่ที่มักจะพบได้มากที่สุดก็คือโรคมะเร็งต่อมลูกหมากที่เกิดจากเซลล์ของตัวต่อมลูกหมากเอง

สาเหตุของมะเร็งต่อมลูกหมาก

การเกิดโรคมะเร็งต่อมลูกหมากยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่คาดว่าน่าจะเกิดจากหลายปัจจัยประกอบกัน ได้แก่

อายุ โดยพบว่าผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่จะมีอายุ 60 ปีขึ้นไป

เชื้อชาติ พบว่ากลุ่มคนที่เป็นโรคมะเร็งต่อมลูกหมากมากที่สุด ได้แก่คนเชื้อชาติตะวันตกและมีโอกาสเกิดน้อยกว่าคนเชื้อชาติเอเชีย

เกิดจากความผิดปกติของพันธุกรรมบางชนิด ที่เกี่ยวข้องกับการแบ่งตัวและการตายของเซลล์ โดยอาจเป็นชนิดถ่ายทอดได้หรือไม่ถ่ายทอดก็ได้

การสูบบุหรี่ เพราะสารเคมีในบุหรี่อาจทำให้เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากได้

การทานอาหารที่มีไขมันสูงเป็นประจำอย่างต่อเนื่อง

โรคมะเร็งต่อมลูกหมาก เป็นโรคมะเร็งที่พบได้ใน 10 อันดับต้นๆ ของโรคมะเร็งที่พบบ่อยในผู้ชายไทยและมักจะพบได้มากที่สุดในชาติตะวันตก ซึ่งจากสถิติของสหรัฐอเมริกา พบว่า ผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากส่วนใหญ่จะมีอายุเฉลี่ยประมาณ 69 ปีขึ้นไป แต่อาจพบได้บ้างประปรายในคนที่มีอายุตั้งแต่ 40 ปี นอกจากนี้โรคมะเร็งต่อมลูกหมากก็มีหลายชนิดอีกด้วย แต่ที่มักจะพบบ่อยที่สุด ได้แก่ ชนิดอะดีโนคาร์ซิโนมา ซึ่งเป็นมะเร็งที่มีความรุนแรงในระดับปานกลาง

อาการของมะเร็งต่อมลูกหมาก

โรคมะเร็งต่อมลูกหมากยังไม่มีอาการที่ชี้เฉพาะ แต่จะมีอาการที่คล้ายกับต่อมลูกหมากอักเสบหรือต่อมลูกหมากโต โดยแพทย์ได้สรุปอาการที่สามารถสังเกตได้ดังนี้

มีอาการปัสสาวะผิดปกติ เช่น ปัสสาวะไม่พุ่ง ปัสสาวะกะปริดกะปรอย ปัสสาวะไม่สุดหรือมีเลือด มูกเลือดออกทางท่อปัสสาวะ

ในบางคนอาจมีอาการปวดหลังและขาอ่อนแรงได้ เนื่องจากมะเร็งได้แพร่กระจายเข้าสู่กระดูกและไขสันหลัง โดยมะเร็งต่อมลูกหมากถือเป็นชนิดที่มีโอกาสแพร่เข้าสู่กระดูกได้สูงมากสำหรับการวินิจฉัยว่าผู้ป่วยกำลังเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่ แพทย์จะสอบถามประวัติอาการของผู้ป่วย ทำการตรวจร่างกาย ตรวจทวารหนัก และตรวจค่าสารทูเมอร์มาร์กเกอร์ และเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ในการตรวจที่ชัดเจน แพทย์จะทำการตัดชิ้นเนื้อจากก้อนเนื้อในต่อมลูกหมากมาตรวจทางพยาธิวิทยา ซึ่งนอกจากจะทราบผลของโรคแล้วก็ทราบระยะของอาการป่วยอีกด้วย

ระยะของโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมากมีทั้งหมด 4 ระยะเช่นเดียวกับโรคมะเร็งทั่วๆ ไป ได้แก่

ระยะที่ 1 เป็นระยะที่มะเร็งมีการลุกลามอยู่ในต่อมลูกหมากเพียงกลีบเดียวเท่านั้น ซึ่งการตรวจค่าสารทูเมอร์มาร์กเกอร์ในระยะนี้ จะพบค่าระดับต่ำ

ระยะที่ 2 เป็นระยะที่มะเร็งมีการลุกลามมากขึ้น แต่ยังคงอยู่เฉพาะในต่อมลูกหมากและตรวจพบค่าสารทูเมอร์มาร์กเกอร์สูงขึ้น

ระยะที่ 3 เป็นระยะที่มะเร็งได้ลุกลามไปสู่เนื้อเยื่อหุ้มต่อมลูกหมากหรือลุกลามเข้าสู่ต่อมสร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ

ระยะที่ 4 เป็นระยะที่มะเร็งลุกลามเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ และแพร่กระจายไปยังอวัยวะอื่นๆ ที่อยู่ไกลออกไป โดยเฉพาะกระดูกและปอด

การรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก

การรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก สามารถทำได้หลากหลายวิธี แต่ที่นิยมนำมาใช้มากที่สุด ก็คือการผ่าตัด การใส่แร่และการฉายรังสีรักษา โดยจะเลือกใช้วิธีใดวิธีหนึ่งเพียงวิธีเดียวเท่านั้น ซึ่งจะเลือกใช้วิธีไหนแพทย์จะให้ครอบครัวหรือญาติของผู้ป่วยเป็นผู้ตัดสินใจเอง โดยแพทย์จะให้ข้อมูลถึงผลลัพธ์ในการรักษาและผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นของวิธีการต่างๆ เพื่อให้ญาติได้ตัดสินใจ

อย่างไรก็ตามหากเป็นโรคมะเร็งในระยะที่ไม่มีการแพร่กระจาย แพทย์มักจะใช้วิธีการรักษาด้วยการผ่าตัดและการใช้ฮอร์โมน โดยในบางคนก็อาจมีการใช้รังสีรักษาร่วมด้วย ซึ่งระยะนี้จะยังคงมีโอกาสรักษาให้หายได้ในระดับหนึ่ง

แต่หากเป็นกรณีที่โรคได้แพร่กระจายแล้ว โอกาสที่จะรักษาให้หายมีน้อยมาก แพทย์จึงใช้วิธีการรักษาด้วยการบรรเทาและประทังอาการโดยกรใช้รังสีรักษา การใช้ฮอร์โมนและการทำเคมีบำบัด รวมถึงการรักษาทางอายุรกรรมทั่วไป แต่ก็ขึ้นอยู่กับอาการ อายุและสุขภาพของผู้ป่วยด้วย

และหากเป็นการรักษาด้วยฮอร์โมน ซึ่งมี 2 วิธีคือการผ่าตัดและการให้ยาฮอร์โมน แพทย์จะเลือกใช้แค่วิธีเดียวเท่านั้น เพราะทั้งสองวิธีให้ผลลัพธ์ในการควบคุมและรักษาโรคที่ใกล้เคียงกัน แต่มีผลข้างเคียงและค่าใช้จ่ายในการรักษาที่แตกต่างกันพอสมควร

ใครเสี่ยงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากสูงที่สุด?

ในปัจจุบันพบว่า ผู้ที่เสี่ยงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากสูงที่สุด ได้แก่ ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากมาก่อน เนื่องจากอาจมีความผิดปกติทางพันธุกรรมที่ทำให้ผู้สืบสายเลือดแบบสายตรงมีโอกาสป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากสูงขึ้นไปด้วย ดังนั้นแพทย์จึงแนะนำให้ผู้ที่คนในครอบครัวมีประวัติเคยเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำการตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป และควรตรวจคัดกรองบ่อยๆ หลังจากนั้น เพื่อติดตามผลการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา โดยวิธีที่แพทย์นิยมใช้ในการตรวจคัดกรอง ได้แก่ การตรวจเลือดดูค่าสารทูเมอร์มาร์กเกอร์ การตรวจภาพต่อมลูกหมาก การเอกซเรย์และการตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา เป็นต้น

อย่างไรก็ตามในปัจจุบันยังคงเป็นที่ถกเถียงกันมากพอสมควรกับการตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากด้วยสารทูเมอร์มาร์กเกอร์ เพราะยังไม่มีผลการศึกษาที่ชัดเจนว่าการตรวจก่อนกับการตรวจเมื่อมีอาการป่วยแล้ว จะทำให้อัตราการอยู่รอดสูงกว่ากันหรือไม่ ดังนั้นผู้ที่ต้องการตรวจคัดกรองอาจควรปรึกษาและขอข้อมูลจากแพทย์เฉพาะทางดูก่อนและสำหรับการป้องกันก็ยังไม่มีวิธีที่มีประสิทธิภาพเช่นกัน ดังนั้นจึงแนะนำให้หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงจะดีที่สุด

เอกสารอ้างอิง

Joris, Isabelle (August 12, 2004). Cells, Tissues, and Disease : Principles of General Pathology: Principles of General Pathology. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-974892-1. Retrieved September 11, 2013.

“Mutator pathways unleashed by epigenetic silencing in human cancer”. Mutagenesis. 22

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here