สรรพคุณและประโยชน์ของพุทราจีน
พุทราจีนเป็นทั้งผลไม้ อาหาร และสมุนไพร มีสรรพคุณทางยามีประโยชน์ต่อสุขภาพ และใช้ในการรักษาโรคต่าง ๆ ได้

พุทราจีน

พุทราจีน ( Jujube ) เป็น ทั้งผลไม้ อาหาร และสมุนไพร ลักษณะเป็นไม้พุ่มต้นขนาดเล็ก ใบทรงรี ผล
เล็กกลมรีผลใหญ่ เนื้อนุ่มชุ่มน้ำ เนื้อสีขาว รสชาติหอมหวาน กรอบ อร่อย มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่ของเอเชีย
ออสเตรเลีย ยุโรปตอนใต้และบางส่วนของสหรัฐอเมริกาตอนใต้ ชื่อสามัญของพุทราจีน Jujube, Chinese date, Red date และยังมีชื่อวิทยาศาสตร์ของพุทราจีน Ziziphus jujuba Mill. ( ชื่อพ้องวิทยาศาสตร์ Ziziphus mauritiana Lam.) จัดอยู่วงศ์พุทรา ( RHAMNACEAE ) เนื่องจากพุทราจีนกำลังได้รับความนิยมอย่างมากไปทั่วโลก พุทราถูกนำมาใช้ในการแพทย์แผนจีนเป็นเวลาหลายพันปี เพื่อรักษาปัญหาโรคนอนไม่หลับ ทั้งผลพุทราจีนและน้ำพุทราจีนอุดมไปด้วยเส้นใยอาหาร วิตามินเอ วิตามินซี วิตามินบี แร่ธาตุ ธาตุเหล็ก ฟอสฟอรัส แคลเซียม รวมถึงกรดไขมันชนิดที่ดีต่อสุขภาพ ซึ่งมีสรรพคุณทางยาสมุนไพรที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพและใช้ในการรักษาโรคได้อีกด้วย

ตารางคุณค่าทางโภชนาการของพุทราจีนสด

คุณค่าทางโภชนาการของพุทราจีนสด 100 กรัม ให้พลังงาน 79 แคลอรี

สารอาหาร ปริมาณสารอาหาร
น้ำ 77.9 มิลลิกรัม
ไขมัน 0.2 กรัม
โซเดียม 3 มิลลิกรัม
โพแทสเซียม 250 มิลลิกรัม
คาร์โบไฮเดรต 20.2 กรัม
โปรตีน 1.2 กรัม
วิตามินเอ 2 ไมโครกรัม
วิตามินบี6 0.1 มิลลิกรัม
แคลเซียม 21 มิลลิกรัม
ธาตุเหล็ก 0.5 มิลลิกรัม
แมกนีเซียม 10 มิลลิกรัม
ฟอสฟอรัส 23 มิลลิกรัม
สังกะสี 0.1 มิลลิกรัม
ทองแดง 0.1 มิลลิกรัม
แมงกานีส 0.1 มิลลิกรัม
เรตินอล       ไทอามีน       ไรโบฟลาวิน       วิตามินบี12

ตารางคุณค่าทางโภชนาการของพุทราจีนแห้ง

คุณค่าทางโภชนาการของพุทราจีนแห้ง 100 กรัม ให้พลังงาน 281 แคลอรี

สารอาหาร ปริมาณสารอาหาร
ไขมัน 0.5 กรัม
โซเดียม 5 มิลลิกรัม
คาร์โบไฮเดรต 72.5 กรัม
เส้นใยอาหาร 6 กรัม
โปรตีน 4.7 กรัม
แมกนีเซียม 217 มิลลิกรัม
ธาตุเหล็ก 5 มิลลิกรัม
สังกะสี 0.3 มิลลิกรัม
แคลเซียม       วิตามินบี6       วิตามินดี       วิตามินบี12       วิตามินอี

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของพุทราจีน

พุทราจีนเป็นไม้ยืนต้น ผลัดใบขนาดเล็กและขนาดใหญ่ขึ้นอยู่กับแต่ละสายพันธุ์
ลำต้น : เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กทรงพุ่มทึบสูงประมาณ 5 – 7 เมตร ลำต้นมีลักษณะกลมๆ มีหนามแหลม
คมออกเป็นคู่ เนื้อไม้แข็งเหนียว เปลือกแข็งมีผิวขรุขระ มีสีน้ำตาล
ใบ : เป็นใบเดี่ยว ออกใบสลับตรงข้าม มีลักษณะทรงกลมรี โคนมนปลายเรียวรี ใบด้านบนมีสีเขียว พื้น
ผิวเป็นมัน ใบด้านล่างมีสีอ่อนกว่า
ดอก : ออกเป็นช่อ จะมีดอกอยู่เป็นกระจุก ดอกมีสีขาวอมเหลือง ดอกเล็กๆ กลีบเลี้ยงมีสีเขียวอมเหลือง
มีกลิ่นหอม มีก้านดอกยาว ดอกออกตามลำต้น บนกิ่งหรือบนยอดกิ่ง
ผล : มีลักษณะทรงกลมหรือทรงรี ผลเล็กหรือผลใหญ่ ตามสายพันธ์ุ ผิวเปลือกบางมันลื่น ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อผลสุกจะเปลี่ยนเป็น สีเหลือง หรือสีแดงเข้ม ตามสายพันธ์ุ ภายในผลจะมีเนื้อนุ่มชุ่มน้ำ มีสีขาว มีรสชาติหวาน หรือหวานอมเปรี้ยว ตามสายพันธ์ุ มีเมล็ดแข็งทรงรี อยู่ข้างในเนื้อ
เมล็ด : มีลักษณะทรงรี อยู่ข้างในเนื้อ เมล็ดแข็ง มีสีน้ำตาล มีผิวเรียบ
การปลูกขยายพันธุ์พุทราจีน : พุทราจีนสามารถปลูกได้ในดินทุกชนิด ดินร่วน ดินร่วนปนทรายจะเติบ
โตได้ดี สามารถปลูกได้หลายวิธีการปลูกโดยใช้การเพาะเมล็ด การตอนกิ่ง การทาบกิ่ง การติดตา การ
เสียบยอด

ประโยชน์และสรรพคุณพุทราจีน

  • ผลพุทราจีนอุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระหลายชนิดโดยเฉพาะฟลาโวนอยด์ ซาโปนิน โพลีแซคคาไรด์ และซาโปนิน เป็นสารช่วยส่งเสริมการนอนหลับแบบตามธรรมชาติ ช่วยให้ผ่อนคลายต่อระบบประสาท
  • โพลีแซ็กคาไรด์ของพุทราเป็นน้ำตาลธรรมชาติที่มีคุณสมบัติในการเซลล์ที่เป็นอันตราย ลดการอักเสบและสามารถช่วยป้องกันโรคเรื้อรังรวมทั้งโรคเบาหวานประเภท 2
  • เนื้อพุทราจีนมีไฟเบอร์สูง ซึ่งดีต่อระบบทางเดินอาหารและลำไส้ ช่วยควบคุมการเคลื่อนไหวของลำไส้และช่วยย่อยอาหารรวมถึงบรรเทาอาการท้องผูกเรื้อรัง
  • พุทราจีนแห้งมีฤทธิ์ลดการทำงานของสมองและระบบประสาท ช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น ช่วยคลายความกังวลได้เป็นอย่างดี
  • น้ำพุทราจีนมีคุณสมบัติปรับระดับฮอร์โมนและกระตุ้นความรู้สึกให้ผ่อนคลายด้านจิตใจและร่างกาย
  • เป็นแหล่งวิตามินซีและสารต้านอนุมูลอิสระที่จำเป็นในการยับยั้งเซลล์มะเร็งหลายชนิด เช่น มะเร็งต่อมไทรอยด์ มะเร็งรังไข่ มะเร็งปากมดลูก มะเร็งเต้านม มะเร็งตับ มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งผิวหนัง และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันในร่างกาย ช่วยให้ผิวพรรณเปร่งปรั่งแลดูสดใส
  • มีโปแตสเซียมสูง ช่วยลดความดันโลหิตสูงได้ดี ลดอาการเส้นเลือดตีบ ช่วยขยายเส้นเลือด
  • อุดมไปด้วยธาตุเหล็ก ฟอสฟอรัส ที่ช่วยควบคุมการไหลเวียนของเลือดได้เป็นอย่างดี ป้องกันโรคโลหิตจาง ลดอาการอ่อนเพลีย กล้ามเนื้ออ่อนแรง อาหารไม่ย่อย ปวดศีรษะ
  • ในพุทราเต็มไปด้วยแคลเซียม ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกระดูกในผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนและผู้ที่มีภาวะกระดูกเสื่อมอื่น ๆ
  • มีแคลอรีต่ำมากและมีไฟเบอร์สูงทำให้อิ่มนานจึงช่วยในการลดน้ำหนัก ลดระดับกลูโคส ลดไขมันส่วนเกินได้อีกด้วย
  • ช่วยเพิ่มระดับกลูตาไธโอนทำให้ป้องกันความเครียดจากการออกซิเดชั่น หรือภาวะความไม่สมดุลระหว่างอนุมูลอิสระ
  • ผลพุทรามีเอนไซม์ที่เรียกว่า โบรมีเลนซึ่งช่วยลดเสมหะและน้ำมูก ช่วยทำความสะอาดทางเดินหายใจและโพรงจมูก
  • ผลพุทรามีสารซาโปนินและอัลคาลอยด์ ซึ่งสามารถช่วยล้างพิษในเลือด ช่วยขจัดสารพิษที่เป็นอันตรายจากเลือด และยังป้องกันโรคต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเลือด
  • กรดโฟลิกในผลพุทราจีนนั้นช่วยการสร้างเม็ดเลือด ช่วยเพิ่มการทำงานของสมองและส่งเสริมพัฒนาการของทารกในครรภ์
  • ช่วยบำรุงสายตา
  • ช่วยบำรุงร่างกาย
  • ช่วยลดคอเลสเตอรอลในเลือด
  • ช่วยบำรุงตับ บำรุงม้าม
  • ช่วยบรรเทาอาการริดสีดวงทวาร
  • ช่วยขับพยาธิ
  • ช่วยแก้อาการตกขาวในผู้หญิง
  • ใช้เป็นยากล่อมประสาท

สูตรอาหาร เครื่องดื่มจากพุทราจีน

1. ชาพุทราจีนผสมขิง
ส่วนผสมและวิธีทำ : ใช้ผลพุทราจีนแห้ง 500 กรัม ขิงแก่ (สด) 100 กรัม น้ำสะอาด 2 ลิตร ต้มด้วยไฟ
อ่อนๆ จนเปลี่ยนสี เทน้ำตาลทรายลงไป 100 กรัม คนให้น้ำตาลละลายจนหมด ปิดไฟสามารถทานได้
ทั้งแบบร้อนและแบบเย็น

2. กระดูกหมูอ่อนตุ๋นยาจีนใส่พุทราจีน
ส่วนผสมและวิธีทำ : กระดูกหมูอ่อน 1 กิโลกรัม พุทราจีนอบแห้ง 100 กรัม เห็ดหอม 10 ดอก เครื่องตุ๋น
ยาจีน 1 ห่อ ซอสปรุงรส 1 ถ้วยตวง ซอสหอยนางรม 1 ถ้วยตวง น้ำสะอาด 2 ลิตร นำน้ำใส่หมอตั้งไฟ
ใส่กระดูกกระดูกหมูใส่ลงไปรอให้เดือดจัด แล้วหมั่นช้อนฟองออกให้หมดใส่พุทธาจีนอบแห้ง เห็ดหอม
เครื่องตุ๋นยาจีนลงไปรอให้เดือด จากนั้นปรุงรสด้วยซอสหอยนามรม ซีอิ้วขาว ใช้ไฟกลางรอให้กระดูก
หมูเปื่อยนุ่ม ตักใส่ถ้วยพร้อมเสริฟ

3. พุทราจีนเชื่อม
ส่วนผสมและวิธีทำ : พุทราจีนอบแห้ง 200 กรัม น้ำตาลทรายขาว 400 กรัม น้ำเปล่า 500 กรัม นำพุทรา
จีนแช่น้ำ 3 ชั่วโมงให้พองตัว แล้วนำมาต้มกับน้ำเปล่าประมาณ 20 นาทีพอเดือด แล้วยกลงเทใส่
กระชอนพักไว้ ตั้งกระทะสำหรับเชื่อมพุทรา ใส่น้ำตาลทรายลงไป ตามด้วยน้ำเปล่า คนจนพอน้ำตาล
ละลาย ใช้ไฟกลางถึงอ่อน นำพุทราจีนลงเชื่อม หมั่นกลับพุทราจีนไปมา เพื่อให้สีเสมอกัน เมื่อน้ำเชื่อม
เหนียวข้นพุทราจีนอิ่มน้ำเชื่อมเป็นอันเสร็จรับประทานได้

ข้อควรรระวังในการใช้พุทราจีน

หญิงตั้งครรภ์หรือหญิงอยู่ในระหว่างการให้นมบุตร ควรหลีกเลี่ยงการใช้พุทราจีนเพื่อความปลอดภัย ผู้
ป่วยหลังการผ่าตัดควรระวังการกินพุทราจีน เนื่องจากพุทราจีนออกฤทธิ์ในการลดระดับน้ำตาลใน
เลือดหลังการผ่าตัดอาจทำให้ระบบประสาทส่วนกลางทำงานช้าลงและอาจเป็นอันตรายได้หากใช้
พุทราจีนในปริมาณมากกว่าเกินไป

บทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม